Doel van de toolbox is het vergroten van de kennis, vaardigheden en het verantwoordelijkheidsgevoel m.b.t. regels en richtlijnen die gelden voor het veilig werken op of aan het water.
- De risico’s van werken langs of op het water;
- Welke preventieve maatregelen je moet treffen;
- Welke Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) gebruikt moeten worden;
- Wat te doen als je te water raakt.
De risico’s zijn afhankelijk van verschillende factoren
Zorg dat de werkomstandigheden vooraf bekend zijn, ga goed voorbereid op pad en voer altijd ter plekke een Laatste Minuut RisicoAnalyse (LMRA) uit.
algemene aandachtspunten
- Inventariseer vooraf wat de werkomstandigheden zijn.
- Bepaal daarvan de mogelijke risico’s en bereid je daar op voor.
- Voer ter plekke een LMRA uit.
- Neem bij twijfel contact op met de projectleider of je leidinggevende.
- Zorg dat je alle benodigde materialen, inclusief Persoonlijke Bescherminsgiddelen (PBM’s) bij je hebt.
- Indien mogelijk: werk met twee of meer personen, zodat iemand alarm kan slaan.
- Alleen werken: zorg dat bij een collega bekend is waar je werkzaamheden uitvoert en voor hoe lang.
- Maak afspraken over (tussentijdse) updates of maak gebruik van de alleen werken module van de veiligheidsapp.
- Volg zoveel mogelijk de looproutes/paden om struikelen te voorkomen.
- Neem je volledig opgeladen mobiel mee en houd die binnen handbereik.
- Doe de mobiel in een waterdichte zak zodat deze droog blijft als je in het water valt.
- Raadpleeg van te voren de weersverwachting en doe dit ook regelmatig tijdens de werkzaamheden.
Langs het water
- Beschik over voldoende zwemvaardigheden om jezelf te kunnen redden.
- Wees alert op gladde, onstabiele, niet goed zichtbare ondergrond.
- Draag goede veiligheidsschoenen of laarzen.
In geval van waadpak:
- Gebruik deze niet in te modderige wateren (vastzitten);
- Gebruik een buikriem om kans op vollopen te verkleinen;
- Oefen een keer in het zwemmen met een waadpak.
Een val in ondiep water is veelal niet levensbedreigend, maar onderschat het niet. Bedenk altijd: als ik uitglijd, kan ik dan nog zelf de kant opkomen?
- Gebruik een reddingsvest met voldoende drijfvermogen.
- Werk nooit alleen.
Op het water
- Bij gebruik van een boot: houd je aan de Wet- en Regelgeving (bv maximale snelheid) (Klein Vaarbewijs I of II)
- Laat je informeren (door de schipper) welke PBM’s verplicht zijn.
- Een reddingsvest is meestal verplicht.
- Neem droge reserve kleding mee (in waterdicht ton of tas).
- Zorg voor voldoende brandstof.
- Gebruik de dodemansknop bij gebruik van een buitenboordmotor.
- Leg professionele knopen bij het vastmaken van de boot, die kun je altijd losmaken.
Tip voor maken van lijnprofielen:
Span, als het veilig kan een lang touw over het water. Dit geeft houvast en zorgt dat je een rechte raai peilt, ook als het wat waait. Het geeft ook een veilig gevoel want je kunt te allen tijde via het touw de kant bereiken. Neem twee sets touw van ca: 30 -40 meter mee!
In havens en op plants
Bij het werken in industriële omgevingen op (aanleg)steigers en langs havenkades wordt altijd onder het veiligheidsregime van de opdrachtgever gewerkt.
Het dragen van een reddingsvest met voldoende drijfvermogen als aanvullende PBM bovenop de standaard PBM’s is altijd een vereiste.
Werken in of met water
Ziekte van Weil:
- Infectieziekte veroorzaakt door bacterie in rattenurine en besmet water.
- Besmetting via slijmvliezen.
Botulisme:
- Botuloxine wordt gevormd door bacteriën in de darm van kadavers van vogels. Vooral dodelijk voor watervogels en vissen.
- Besmetting via wondjes in de slijmvliezen.
Zwemmersjeuk:
- Ontstekingsreactie van de huid veroorzaakt door larven van parasitaire wormen. Hinderlijk maar niet gevaarlijk.
Toxische blauwalgen:
- Gifstoffen van blauwalgen kunnen huidklachten veroorzaken.
Voor alles geldt: werk hygiënisch en voorkom het in aanraking komen met (mogelijk) besmet water.
Was je handen grondig voordat je gaat eten of drinken.
Overige Factoren
Locatie
Er is een grote diversiteit aan locaties die allen op een eigen veilige manier benaderd moeten worden.
Probeer vooraf een beeld te krijgen van de werkomstandigheden en de mogelijke risico’s en bereid je daar op voor. Bepaal ter plekke, voor aanvang van het werk, of het werk daadwerkelijk veilig uitgevoerd kan worden (LMRA). Doe het veilig of doe het niet.
Weersomstandigheden
- Pas je kleding aan op de temperatuur
- Stem het drijfvermogen van het reddingvest af op de kleding die je draagt.
- Wees alert op onweer: ga direct van het water af
- Storm, harde wind: volg de weerberichten en ga niet het water op bij te harde wind
Werkzaamheden
De werkzaamheden die je ter plekke moet uitvoeren, kunnen ook risico’s met zich meebrengen. Het transporteren en gebruiken van (monstername) materiaal moet veilig gebeuren, zowel langs, op als in het water.
Persoonlijke beschermingsmiddelen
Reddingvest
Er zijn diverse soorten reddingvesten verkrijgbaar. Gebruik een geschikt vest dat je niet belemmert tijdens de werkzaamheden, maar voldoende veiligheid biedt als je in het water valt.
Onderhoud je zwemvest goed:
- Vervoer ze op de juiste manier;
- Controleer voor gebruik op beschadigingen en een geldig keuringslabel;
- Laat het vest periodiek controleren keuren.
Veiligheidsschoen
Gebruik stevige schoenen of laarzen met een sterke zool en een stalen neus.
Waadpak
Een waadpak van neopreen of isolerend rubber is aan te raden als het water te diep is voor laarzen.
Handschoenen
Gebruik waterdichte of –afstotende handschoenen als met vervuild water gewerkt moet worden. Werk altijd hygiënisch en was je handen regelmatig maar in ieder geval voordat je gaat eten.
Overig
Bij werken in een natuurlijke omgeving kan het beste lichaamsbedekkende (tekenwerende) kleding worden gedragen.
In sommige gevallen zijn helmen en reflecterende kleding verplicht.
Te water raken
De kans om te verdrinken is groter als je niet kunt zwemmen. Ook als je wel kunt zwemmen kun je verdrinken. Bijvoorbeeld als je bewusteloos raakt na een ongelukkige val, als je onder water bekneld raakt of door onderkoeling.
Van dat laatste is sprake als de lichaamstemperatuur onder de 35 graden Celsius komt.
Redden van jezelf
- Ga alleen zwemmen als de oever dichtbij is. Er gaat veel warmte verloren door inspanning.
- Blijf rustig, paniek helpt niets.
- Zie het figuur voor de minste afkoeling.
Redden van een drenkeling
- Schakel hulp in.
- Indien aanwezig: gooi een reddingsboei.
- Ga alleen zelf te water als het slachtoffer niet zelfstandig uit het water kan komen (bijvoorbeeld omdat hij bewusteloos is). Doe dat pas als je in het water kunt staan, je het slachtoffer kunt zien, de weersomstandigheden gunstig zijn en hulp is ingeschakeld.
- Spring of duik niet het water in maar laat je in het water glijden. Er kan een onzichtbaar obstakel onder water zitten.
- Benader de drenkeling van achteren, zodat de drenkeling je armen en benen niet kan vasthouden. Zo voorkom je dat je zelf verdrinkt.
- Klem het hoofd van het slachtoffer tussen je handen en zwem op je rug naar de kant of boot.
- Eenmaal op het droge is het zaak dat het slachtoffer warm blijft en horizontaal blijft liggen.